W tym roku przypada czwarta rocznica tragicznej śmierci, ale również osiemdziesiąta rocznica urodzin Zdzisława Beksińskiego. Galeria SD przygotowała z tej okazji wystawę upamiętniającą tego wybitnego polskiego artystę. Sztuka Beksińskiego wzbudza do dziś skrajne emocje – od niesmaku i negacji, po pełen nabożnej niemal czci podziw. Krytycy sztuki często reprezentują tę pierwszą postawę. Twórczość artysty nie daje się zamknąć w jednej z szuflad ustalonych kanonów i to prawdopodobnie powód podchodzenia do niej z dystansem. Sztuka Beksińskiego jest przede wszystkim autentyczna, nieudawana. Beksiński nie nadawał swoim pracom tytułów, bowiem tytuł narzuca jakąś interpretację. Wyznawał raczej pogląd Ingardena, że odbiorca dopełnia dzieło. Twórczość ta, paradoksalnie, jest z jednej strony trudna w odbiorze, a z drugiej strony przenika odbiorcę. Cierpienie, ból, zniewolenie, niemożność odnalezienia swojego miejsca w świecie, mroczne zakątki ludzkiej psychiki, śmierć, która nie tylko kończy życie człowieka, ale wciąż nad nim wisi - to wszystko znajdziemy u Beksińskiego. Jego sztuka odrzuca ludzi bojących się tych emocji, tych odczuć, wolących myśleć o przyjemnościach, chcących dostrzegać jedynie piękno, rugujących ze świadomości to, co w życiu przykre, przerażające, często brutalne i złe. A przecież w życiu radość przeplata się z rozpaczą, szczęście z tragedią – zawsze tak było i będzie i ludzkie negowanie tego faktu nie zmieni owej prawidłowości.

Beksiński nawiązuje do długiej tradycji malarstwa europejskiego. Elementy pojawiające się w jego twórczości odnajdziemy u Hieronima Boscha, Pietera Bruegela Starszego, Albrechta Altdorfera, Rembrandta, Francisco Goyi i u wielu innych artystów. Formę często znajduje nowatorską, ale treść jest znana od wieków.
Od kiedy człowiek potrafi tworzyć pojawia się napomnienie: Memento mori. Dla twórczości Zdzisława Beksińskiego to hasło zdaje się być podstawą. Warto czasem zdobyć się na refleksję nad otaczającym nas światem i wnioski zestawić z tym, co przekazał nam artysta. Życie potrafi być piękne i cudowne, ale nawet wtedy, gdzieś w podświadomości czai się lęk przed utratą tego szczęścia.
Beksiński nie oferuje nam pozytywnych doznań, on nas skłania do zastanowienia nad tym o czym na co dzień myśleć nie chcemy. Niektórzy twierdzą, że sztuka powinna być piękna. Zgadza się, sztuka powinna wzbudzać w nas zachwyt. Ale zadanie sztuki nie polega jedynie na radowaniu odbiorcy. Piękno to jedna z istotnych cech sztuki, ale istnieje wiele jej atrybutów, które mogą się nawzajem wykluczać. Piękno niekoniecznie idzie w parze z tragedią i dramatem (choć zdarzają się, rzecz jasna, wyjątki).
Sztuka Zdzisława Beksińskiego niewątpliwie odcisnęła piętno na najnowszej sztuce polskiej. W pracach wielu bardzo dobrych twórców współczesnych uprawiających tradycyjne dziedziny sztuki możemy dostrzec echa artystycznego dorobku Beksińskiego, czy to w specyficznym klimacie, czy w sposobie malowania pejzażu, przedmiotów czy postaci. W wielu ich pracach, mówiąc kolokwialnie, widać Beksińskiego.

Parafrazując słowa Horacego – Zdzisław Beksiński z pewnością nie wszystek umarł - czego dowodzi również nasza wystawa.

Bartłomiej Garbaczewski
historyk sztuki, plastyk